Trending
ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ
ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

Τρίτη, 21 Ιανουαρίου 2020

Απόφ. 19066/2018 της 7ης Ανεξάρτητης Επιτροπής Προσφυγών: Χορήγηση επικουρικής προστασίας σε πολίτες Βενεζουέλας


[…] V. Νομική βάση για υπαγωγή στην Επικουρική προστασία

1. Σύμφωνα με το άρ.39 παρ.2 του ν. 4375/2016, όλες οι αιτήσεις διεθνούς προστασίας που υποβάλλονται στο έδαφος της ελληνικής επικράτειας, περιλαμβανομένων των συνόρων ή στις ζώνες διέλευσης της χώρας, εξετάζονται αρχικά ως προς την υπαγωγή στο καθεστώς του πρόσφυγα και, εφόσον δεν πληρούνται οι σχετικές προϋποθέσεις, εξετάζονται ως προς την υπαγωγή σε καθεστώς επικουρικής προστασίας, την οποία δικαιούνται τα πρόσωπα τα οποία έχουν υποστεί ή κινδυνεύουν να υποστούν σοβαρή βλάβη, η οποία σύμφωνα με το άρθρο 15 του Π.Δ. 141/2013 συνίσταται σε: «α) θανατική ποινή ή εκτέλεση ή β) βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία του αιτούντος στη χώρα καταγωγής του, ή γ) σοβαρή και προσωπική απειλή κατά της ζωής ή της σωματικής ακεραιότητας αμάχου λόγω αδιάκριτης ασκήσεως βίας σε καταστάσεις διεθνούς ή εσωτερικής ένοπλης σύρραξης». Προκειμένου δε να απονεμηθεί το καθεστώς επικουρικής προστασίας εξετάζεται προηγουμένως η δυνατότητα ασφαλούς μετεγκατάστασης σε διαφορετικό σημείο της χώρας καταγωγής, καθώς επίσης, το ενδεχόμενο συνδρομής των προβλεπόμενων στο άρθρο 17 του Π.Δ. 141/2013 ρητρών αποκλεισμού.

2.Ειδικά στο σημείο αυτό για τον κίνδυνο απάνθρωπης και εξευτελιστικής μεταχείρισης της περίπτωσης β’, η Επιτροπή έλαβε υπ’όψιν της το ερμηνευτικό πλαίσιο, όπως αυτό προκύπτει από τη νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων. Έτσι, όπως έχει σημειώσει το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η, συνιστάμενη σε βασανιστήρια ή απάνθρωπη ή εξευτελιστική μεταχείριση ή τιμωρία, σοβαρή βλάβη υπό την έννοια της παραπάνω διάταξης αντιστοιχεί ως προς τη σοβαρότητά της σε παραβίαση του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ (απόφαση ΕUCJ Μ. and NElgafagi v. Staatssecretaris von Justitie, Case C-465/07). Μάλιστα, σημειωτέον πως σύμφωνα με τη σχετική νομολογία του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, ενώ η ΕΣΔΑ δεν εγγυάται κοινωνικό-οικονομικά δικαιώματα (όπως, δηλαδή, το δικαίωμα εργασίας, δωρεάν ιατρικής περίθαλψης ή το δικαίωμα αξίωσης οικονομικής βοήθειας από το κράτος για τη διατήρηση ενός επιπέδου διαβίωσης), δεν αποκλείεται οι ίδιες οι συνθήκες διαβίωσης κάποιου να θέσουν ζήτημα παραβίασης υπό το πρίσμα του άρ.3 της ΕΣΔΑ, αν ανέρχονταν σε κάποιο τουλάχιστον επίπεδο σκληρότητας (π.χ έλλειψη πρόσβασης σε νερό, ρεύμα, εγκαταστάσεις υγιεινής, ανεπαρκούς ή ακατάλληλης διατροφής, σοβαρά ζητήματα υγείας).[1] Επίσης, η εν λόγω μεταχείριση θα πρέπει να ερμηνεύεται ως «μεταχείριση που εξευτελίζει κατάφωρα το άτομο και το ωθεί να ενεργήσει ενάντια στη θέληση και τη συνείδησή του».[2] Το δε ζήτημα της εξευτελιστικής μεταχείρισης θα μπορούσε να τεθεί σε περιπτώσεις κατά τις οποίες, ενώ το άτομο βρίσκεται αντιμέτωπο με μια κατάσταση μη συμβατή με την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, αντιμετωπίζει παράλληλα την πλήρη κρατική αδιαφορία,[3] ενώ η απάνθρωπη μεταχείριση είναι εκείνη που χαρακτηρίζεται από ένα ελάχιστο επίπεδο δριμύτητας και περιλαμβάνει αδικαιολόγητη σωματική βλάβη ή έντονο σωματικό ή ψυχικό πόνο, ενώ αρνείται τις πιο βασικές ανθρώπινες ανάγκες με πολύ σοβαρές αρνητικές επιπτώσεις.

3. Παράλληλα, ως εξευτελιστική μεταχείριση νοείται αυτή που προκαλεί στο θύμα συναισθήματα φόβου, άγχους και κατωτερότητας ικανά να τον ταπεινώσουν και πιθανόν να κάμψουν την ηθική και σωματική αντίσταση του, ενώ ως βασανιστήριο ορίζεται η μεταχείριση που επιδιώκει να προκαλέσει πολύ σοβαρό και άγριο πόνο (οδύνη) και που έχει κάποιο σκοπό, όπως για παράδειγμα, την απόκτηση πληροφοριών ή ομολογίας ή την επιβολή τιμωρίας, συνιστά δε γενικά μια σοβαρή μορφή απάνθρωπης μεταχείρισης. Παρόλο που δεν υπάρχει μόνο ένα standard για το ελάχιστο επίπεδο δριμύτητας (severity), αυτό στοιχειοθετείται, όταν συντρέχει ένα ή περισσότερα από τα παρακάτω στοιχεία: α) παράνομη βία, που είναι ιδιαίτερα ταπεινωτική, β) έντονος σωματικός ή ψυχικός πόνος,  γ) ταπείνωση σε βαθμό αρκετό για να «κάμψει την ηθική ή σωματική αντίσταση» και δ) μεταχείριση που οδηγεί το θύμα να δρα εναντίον της βούλησής του ή της συνείδησής του.[4] Σε κάθε περίπτωση, πάντως, το «κατώφλι» υπαγωγής στο άρθρο 3 της Ε.Σ.Δ.Α., αν και υπό διαμόρφωση μέσα από τις αποφάσεις του Ε.Δ.Δ.Α., είναι σχετικά υψηλό, απαιτώντας ένα ελάχιστο βαθμό βαρύτητας και αυστηρότητας της υπό κρίση συμπεριφοράς (πρβλ, πάντως, και ΕΔΔΑ, Kalashnikov vRussia, 47095/99, 15-02-2002, σκ.95, όπου επεξηγείται ότι η εκτίμηση του επιπέδου δριμύτητας συναρτάται με τις περιστάσεις εκάστοτε υπόθεσης, όπως, επί παραδείγματι, τη διάρκεια της μεταχείρισης, τις σωματικές και ψυχικές επιπτώσεις, σε κάποιες περιπτώσεις δε, το φύλο, την ηλικία και την κατάσταση της υγείας του θύματος, όπως και ECtHR, M.S.S. v. Belgium and Greece, Application No 30696/09, judgment of 21 January 2011, Grand Chamber, para. 220 για τον ορισμό του  ‘inhuman’ και ‘degrading’).  Εξάλλου, σχετική είναι και η υπόθεση Saadi κατά Ιταλίας, επι τη βάσει της οποίας το ΕΔΔΑ, εξήγησε ότι τα κράτη μέλη, έχουν μεν το δικαίωμα να ελέγχουν την είσοδο, τη διαμονή και την απομάκρυνση των αλλοδαπών από την επικράτεια τους, αλλά, η απέλαση ενός αλλοδαπού μπορει να καταστήσει διεθνώς υπεύθυνο ένα κράτος μέλος, όταν θεωρείται εύλογα ότι το άτομο, με την απέλαση του, διατρέχει σοβαρό κίνδυνο να υποστεί μεταχείριση αντίθετη στο αρ.3 της ΕΣΔΑ. Μάλιστα, σε τέτοια περίπτωση, το κράτος, υποχρεούται να μην απελάσει το εν λόγω άτομο, σύμφωνα με το ως άνω αναφερόμενο άρθρο.

[…] 8. Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψιν α) το σύνολο των ισχυρισμών των προσφευγόντων και τα εξατομικευμένα χαρακτηριστικά αυτών,  β) την ως άνω, ενδεικτικά αναφερόμενη νομολογία και γ) τις διεθνείς αναφορές για τη χώρα καταγωγής ως προς το όλως αποδυναμωμένο -από προσωπικό και φαρμακευτικές προμήθειες- σύστημα υγείαςτην ανυπαρξία ή/και υποστελέχωση βασικών υπηρεσιών και ιδίως, την έντονη ανθρωπιστική κρίση (ήτοι, τις απάνθρωπες συνθήκες διαβίωσης) που οι πολίτες της Βενεζουέλας (περιλαμβανομένων των συγγενών των προσφευγόντων που βρίσκονται εκεί και επιβεβαίωνουν το γεγονός ότι ζουν στα όρια της φτώχειας και του υποσιτισμού) βιώνουν, αλλά και τη συστηματική αδυναμία/απροθυμία του εν λόγω κράτους να «απελευθερώσει» τους πολίτες αυτού, από την εν λόγω κατάσταση,  καθώς επίσηςτα προσωπικά χαρακτηριστικά της υπό κρίση υποθέσεως και ειδικότερα, τη δυσμενή επιρροή που ευλόγως πιθανολογείται ότι ενδεχόμενη επιστροφή της εν λόγω πολυμελούς οικογένειας στη Βενεζουέλα, θα έχει στην ψυχοπαθολογία των μελών αυτής (που σημειωτέον, εχουν, ήδη, επι επταετίας, ενταχθεί ποικιλοτρόπως στην ελληνικη κοινωνία), ομόφωνα κρίνει ότι οι ανωτέρω, σε περίπτωση επιστροφής τους στη χώρα καταγωγής, κινδυνεύουν να υποστούν, κάποια από τις περιγραφόμενες υπό το στοιχείο β’ του άρθρου 15  του π.δ 141/2013 σοβαρές βλάβες που χαρακτηρίζονται από το επίπεδο σοβαρότητας που απαιτείται ώστε να θεωρηθούν ως απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, όπως η εν λόγω έννοια αναλύθηκε ανωτέρω.

9. Ως εκ τούτου, τυχόν επαναπροώθηση τους θα έθετε σε κίνδυνο τη σωματική ακεραιότητα και την ψυχική τους υγεία και θα συνιστούσε παραβίαση από πλευράς της χώρας υποδοχής, των διεθνών υποχρεώσεων αυτής, όπως αυτές απορρέουν από το αρ.3 της ΕΣΔΑ και το αρ.3 της Σύμβασης της Ν.Υόρκης κατά των βασανιστηριών και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης ή τιμωρίας (ρήτρα μη επαναπροώθησης), καθώς επίσης, από τα άρ.6 και 7 του Διεθνούς Συμφώνου για τα Ατομικά και Πολιτικά Δικαιώματα, που έχουν κυρωθεί από την Ελλάδα και απολαύουν υπερνομοθετικής ισχύος.

10. Κατ’ ακολουθίαν, η Επιτροπή, λαμβάνοντας υπόψιν ότι στην εξεταζόμενη περίπτωση, δεν προκύπτει ότι συντρέχει περίπτωση εφαρμογής ρήτρας αποκλεισμού των προσφευγόντων από την επικουρική προστασία, δυνάμει του άρθρου 17 του π.δ. 141/2013, αποφασίζει ότι πληρούνται οι προϋποθέσεις του άρθρου 15 του π.δ. 141/2013 για την υπαγωγή αυτών στο καθεστώς επικουρικής προστασίας (άρθρο 15 του Π.Δ. 141/2013, στ. β’).

[…]

Ακυρώνει την υπ’αριθ.πρωτ.49271/31-07-2018 απόφαση του Περιφερειακού Γραφείου Ασύλου (Π.Γ.Α.) Αττικής, καθ’ ό μέρος αφορά στη χορήγηση καθεστώτος επικουρικής προστασίας. Και
Αναγνωρίζει τους, […],  ως δικαιούχους επικουρικής προστασίας.



[1] Βλ. ενδεικτικά, Συμβούλιο της Ευρώπης: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, Pancenko vLatvia ( αρ. προσφυγής 40772/98, απόφαση της 28ης Οκτωβρίου 1999). Επίσης, Συμβούλιο της Ευρώπης: Ευρωπαϊκή Επιτροπή Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων,  Fadele Emanuel, Fadele Kehinde, Fadele Taiwo, Fadele Victor v. United Kingdom (αρ. προσφυγής 13078/87, απόφαση της 12ης Φεβρουαρίου 1990) διαθέσιμο στο: http://www.unhcr.org/refworld/docid/3ae6b678c.html
[2] Βλ. F. Sudre, Droit européen et international des droits de l’homme, PUF, 2005, σελ. 287.
[3] Βλ.Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), Budina κατά Ρωσίας, 18 Ιουνίου 2009.
[4] Βλκαι A v United Kingdom(1998) παρ.20, καθώς και  V v. United Kingdom (1999) παράγραφος 71.

Δευτέρα, 20 Ιανουαρίου 2020

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ: ΤRALIM 2-Εκπαίδευση στο Ευρωπαϊκό Δίκαιο για το Άσυλο και τη Μετανάστευση


Το Συμβούλιο των Δικηγορικών Συλλόγων της Ευρώπης (CCBE), σε συνεργασία με το Ίδρυμα Ευρωπαίων Δικηγόρων (European Lawyers Foundation) και τους Δικηγορικούς Συλλόγους της Αθήνας, της Ιρλανδίας, της Ισπανίας, της Γαλλίας, της Ιταλίας και της Πολωνίας  διοργανώνουν  σειρά σεμιναρίων σε  θέματα  προσφυγικού και μεταναστευτικού δικαίου στο πλαίσιο του προγράμματος TRALIM 2 (Training for Lawyers in European Law relating to Asylum and Migration).

Tο δεύτερο σεμινάριο TRALIM της Αθήνας (δίκαιο ασύλου-μετανάστευσης) θα διεξαχθεί την Πέμπτη 23 Ιανουαρίου 2020 στον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών.

Όσοι δικηγόροι ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν στο σεμινάριο της Αθήνας πρέπει να αποστείλουν ηλεκτρονικά έως και 21 Iανουαρίου 2020 αίτηση συμμετοχής τους και δήλωση ανάληψης της υποχρέωσης για καταβολή του ποσού των 50 ευρώ προς τον ΔΣΑ, στην ηλεκτρονική διεύθυνση tsiri.an@dsa.gr (210 3398206)


Πέμπτη, 16 Ιανουαρίου 2020

ΠΔ 4/2020: Σύσταση Υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου, καθορισμός των αρμοδιοτήτων του και ανακατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ Υπουργείων


Με το παρόν προεδρικό διάταγμα συνιστάται Υπουργείο Μετανάστευσης και Ασύλου. Το Υπουργείο συγκροτούν, μεταφερόμενες σε αυτό ως σύνολο αρμοδιοτήτων θέσεων και προσωπικού οι ακόλουθες υπηρεσίες του Υπουργείου Προστασίας του Πολίτη:

α) η Γενική Γραμματεία Μεταναστευτικής Πολιτικής, Υποδοχής και Ασύλου που συνεστήθη με το άρθρο 4 του π.δ. 84/2019 και

β) η Ειδική Γραμματεία Υποδοχής, η οποία υπάγεται στην ως άνω Γενική Γραμματεία και συνεστήθη δυνάμει της παρ. 4 του άρθρου 111 του ν. 4622/2019.


Τρίτη, 14 Ιανουαρίου 2020

Business visa: Στη Βουλή η τροπολογία για την απόκτηση της



Τροπολογία για τη θεσμοθέτηση μίας νέας μορφής επιχειρηματικής πρόσκλησης, της επονομαζόμενης «business βίζα», κατέτέθηκε χθες στο νομοσχέδιο για το Brexit. 

Αφορά πολίτες τρίτων χωρών που επιθυμούν να εισέλθουν στην Ελλάδα, προκειμένου να συμμετάσχουν σε συνέδρια, εκθέσεις, συναντήσεις, διασκέψεις ή εκδηλώσεις επιχειρηματικού χαρακτήρα χωρίς να είναι υποχρεωμένοι να ακολουθούν τη συνήθη γραφειοκρατική διαδικασία έκδοσης θεώρησης εισόδου.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο

ΕΔΔΑ: Απέλαση αλλοδαπού και νομιμότητα διοικητικής κράτησης



Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου στην πρόσφατη υπόθεση Jeddi κατά Ιταλίας (αρ. προσφ. 42086/14) έκρινε νόμιμη και συμβατή προς την ΕΣΔΑ την διοικητική κράτηση αλλοδαπού ενόψει εκτέλεσης απόφασης απέλασης.

Ο προσφεύγων συνελήφθη λόγω παράνομης εισόδου στην Ιταλία. Υπέβαλε αίτημα χορήγησης ασύλου η οποία απορρίφθηκε, όμως του χορηγήθηκε άδεια παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους. Παρά την χορήγηση άδειας παραμονής διέφυγε στην Ελβετία ζητώντας εκ νέου άσυλο, ωστόσο βάσει του κανονισμού του Δουβλίνου, εστάλη πίσω στην Ιταλία,  ως υπεύθυνη πρώτη χώρα υποδοχής όπου κρατήθηκε προσωρινά προκειμένου να απελαθεί καθόσον ο ίδιος,  παρέλειψε να γνωστοποιήσει την απόφαση χορήγησης άδειας παραμονής για ανθρωπιστικούς λόγους. Αποφυλακίστηκε, όταν ο δικηγόρος του γνωστοποίησε στις αρχές την παραπάνω απόφαση.

Το Δικαστήριο υπενθύμισε  ότι το άρθρο 5 καθιέρωσε ένα θεμελιώδες δικαίωμα, την προστασία του ατόμου από οποιαδήποτε αυθαίρετη επέμβαση του κράτους στο δικαίωμα στην ελευθερία.

Στην υπό κρίση όμως περίπτωση διαπίστωσε ότι ο προσφεύγων δεν υπέδειξε επιμέλεια όταν εγκατέλειψε κρυφά την Ιταλία για να υποβάλει παράλληλο αίτημα ασύλου στην Ελβετία, ενώ εκκρεμούσε η έκδοση άδειας παραμονής στην Ιταλία για ανθρωπιστικούς λόγους και δεδομένου ότι είχε ήδη εγκαταλείψει κρυφά την Ιταλία για να μεταβεί στην Ελβετία, οι ιταλικές αστυνομικές αρχές μπορούσαν νομίμως να φοβούνται ότι ο προσφεύγων  θα διέφευγε προκειμένου να αποφύγει το μέτρο απέλασης.

Επίσης η αποφυλάκιση του προσφεύγοντος αμέσως μετά την απόκτηση αντιγράφου της εκδοθείσας άδειας παραμονής αποδεικνύει την καλή πίστη των αστυνομικών αρχών του Μιλάνου.

Συνεπώς το Δικαστήριο έκρινε ότι δεν υπάρχει παραβίαση του άρθρου 5§1, ότι δεν τίθεται θέμα εξέτασης του άρθρου  5§4 και αβάσιμο το αίτημα για αποζημίωση του άρθρου 5§5 αφού δεν διαπιστώθηκε παραβίαση της παραγράφου 1.

Πηγή: ECHRCaseLaw, 11.1.2020


Δευτέρα, 13 Ιανουαρίου 2020

ΑΠ 1485/2019: Ευρωπαϊκό ένταλμα σύλληψης γερμανικών αρχών κατά υπηκόου του Ιράκ για άσκηση ποινικής δίωξης επί εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας



Ο Έλληνας δικαστής, ως δικαστική αρχή εκτελέσεως ευρωπαϊκού εντάλματος συλλήψεως, αφού αρχικά ελέγξει την νομιμότητα του εντάλματος, οφείλει στην συνέχεια να ερευνήσει αν συντρέχει κάποιος από τους προβλεπόμενους στο άρ. 11 του Ν. 3251/2004 λόγους υποχρεωτικής αρνήσεως εκτέλεσης του εντάλματος και, σε καταφατική περίπτωση, να εκδώσει απορριπτική απόφαση και να αρνηθεί την παράδοση του εκζητουμένου, ή αν συντρέχει κάποιος από τους λόγους δυνητικής αρνήσεως εκτέλεσης του εντάλματος του άρ. 12 του ίδιου νόμου, η συνδρομή του οποίου παρέχει στον δικαστή την διακριτική εξουσία, ασκούμενη σύμφωνα με τις ισχύουσες στο ελληνικό ποινικό σύστημα αρχές, να αρνηθεί την εκτέλεση του εντάλματος. Απορρίπτεται η κρινόμενη έφεση κατ’ αποφάσεως του Συμβουλίου Εφετών περί εκδόσεως στις δικαστικές αρχές της Γερμανίας του εκζητουμένου Ιρακινού υπηκόου, προκειμένου να ασκηθεί ποινική δίωξη εις βάρος του για γενοκτονία, εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας και εγκλήματα πολέμου κατά ατόμων, αφού οι ανωτέρω αξιόποινες πράξεις που αποδίδονται στον εκζητούμενο εμπίπτουν σε εκείνες για τις οποίες επιτρέπεται η εκτέλεση του ευρωπαϊκού εντάλματος σύλληψης χωρίς έλεγχο του διττού αξιοποίνου και με μόνη προϋπόθεση να τιμωρούνται στο κράτος έκδοσης του εντάλματος με στερητική της ελευθερίας ποινή τουλάχιστον τριών ετών ως προς το ανώτατο όριο, στον δε εκκαλούντα δεν έχει χορηγηθεί άσυλο.

Το πλήρες κείμενο της απόφασης δημοσιεύεται στο τεύχος Νοεμβρίου 2019 (9/2019) των Ποινικών Χρονικών

Πέμπτη, 9 Ιανουαρίου 2020

ΔΕφΑθ 3020/2019: Προβολή ισχυρισμού περί παράλειψης παραπομπής υπόθεσης για ανθρωπιστικούς λόγους



5. Επειδή, στο άρθρο 7 του π.δ. 167/2014 “Τροποποίηση του π.δ. 114/2010 «Καθιέρωση ενιαίας διαδικασίας αναγνώρισης σε αλλοδαπούς και ανιθαγενείς του καθεστώτος του πρόσφυγα ή δικαιούχου επικουρικής προστασίας σε συμμόρφωση προς την Οδηγία 2005/85/ΕΚ του Συμβουλίου «σχετικά με τις ελάχιστες προδιαγραφές για τις διαδικασίες με τις οποίες τα κράτη μέλη χορηγούν και ανακαλούν το καθεστώς του πρόσφυγα» (L 326/13.12.2005)» (Α΄ 195) ( ΑΡΙΘΜ. 167 (Φ.Ε.Κ. Α΄ 252 1.12.2014) ορίζεται ότι: “1...5α...β. Στις περιπτώσεις εξέτασης εκκρεμουσών, κατά την έναρξη ισχύος του παρόντος, προσφυγών του άρθρου 25 του π.δ. 114/2010 οι Επιτροπές Προσφυγών (άρθρο 26 π.δ. 114/2010), εφόσον απορρίπτουν την προσφυγή και κρίνουν ότι συντρέχουν μία ή περισσότερες από τις προϋποθέσεις χορήγησης άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους σύμφωνα με την περίπτωση στ΄ του άρθρου 1 της υπ’ αριθμ. 30651/2014 από 3-6-2014 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄ 1453), παραπέμπουν την υπόθεση στην προβλεπό-μενη από την ως άνω κοινή υπουργική απόφαση αρχή, η οποία αποφασίζει σχετικά με τη χορήγηση της εν λόγω άδειας. Στην περίπτωση αυτή οι Επι-τροπές Προσφυγών χορηγούν σχετική βεβαίωση στον ενδιαφερόμενο». Πε-ραιτέρω, στο άρθρο 1 της 30651/3-6-2014 Κ.Υ.Α. “Καθορισμός κατηγορίας άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, καθώς και του τύπου, της δια-δικασίας και των ειδικότερων προϋποθέσεων χορήγησής της” (Φ.Ε.Κ. Β΄ 1453) ορίζεται ότι: “1. Με απόφαση του Υπουργού Εσωτερικών χορηγείται άδεια δια-μονής για λόγους ανθρωπιστικής φύσεως σε πολίτες τρίτων χωρών που βρί-σκονται στην Ελλάδα και εμπίπτουν σε κάποια από τις παρακάτω κατηγορίες: α...στ. Σε πολίτες τρίτων χωρών των οποίων απορρίπτεται αίτηση για διεθνή προστασία με την επιφύλαξη των διατάξεων του άρθρου 28 του π.δ. 114/2010. Για την χορήγηση άδειας διαμονής της παρούσας κατηγορίας, λαμβάνονται υπόψη ιδίως η αντικειμενική αδυναμία απομάκρυνσης ή επιστροφής του στη χώρα καταγωγής ή συνήθους διαμονής του για λόγους ανωτέρας βίας, όπως σοβαροί λόγοι υγείας του ιδίου ή μέλους της οικογενείας του, διεθνής απο-κλεισμός της χώρας του, ή συνδρομή στο πρόσωπο του ενδιαφερομένου της ρήτρας μη επαναπροώθησης του άρθρου 3 της Σύμβασης για την προάσπιση των δικαιωμάτων του ανθρώπου και των θεμελιωδών ελευθεριών η οποία κυρώθηκε με το άρθρο πρώτο του ν.δ/τος 53/1974 (Α΄ 256) ή του άρθρου 3 της Σύμβασης της Ν. Υόρκης της 10ης Δεκεμβρίου 1984 κατά των βασανιστηρίων και άλλων τρόπων σκληρής, απάνθρωπης ή ταπεινωτικής μεταχείρισης, η οποία κυρώθηκε με το ν. 1782/1988 (Α΄ 116). Το σχετικό αίτημα χορήγησης άδειας για ανθρωπιστικούς λόγους εξετάζεται μόνο εφόσον η υπόθεση του ενδιαφερόμενου πολίτη τρίτης χώρας έχει παραπεμφθεί στο Υπουργείο Εσωτερικών από τις αρμόδιες Αρχές απόφασης του άρθρου 2 περ. ιθ του π.δ. 113/2013 κατόπιν πιθανολόγησής τους περί της συνδρομής στο πρόσωπο του αιτούντος μιας ή περισσοτέρων προϋποθέσεων του δεύτερου εδαφίου της παρούσας παραγράφου”. Κατά την έννοια των ανωτέρω διατάξεων, οι Επιτροπές που κρίνουν προσφυγή υπηκόου τρίτης Χώρας για υπαγωγή στο καθεστώς Διεθνούς Προστασίας, έχουν, στην περίπτωση απόρριψης της προσφυγής, υποχρέωση να παραπέμπουν την υπόθεση στον Υπουργό Εσωτερικών για την χορήγηση άδειας παραμονής ανθρωπιστικού χαρακτήρα, μόνο αν κρίνουν από τα στοιχεία του φακέλου ότι συντρέχουν οι προϋποθέσεις χορήγησης της άδειας αυτής και όχι σε κάθε περίπτωση απόρριψης προσφυγής και ο επικαλούμενος σχετική παράλειψη της Επιτροπής, οφείλει να επικαλείται τα συγκεκριμένα στοιχεία του φακέλου, που είχαν τεθεί υπόψη της Επιτροπής, ώστε να μπορεί το Δικαστήριο να εξετάσει την ύπαρξη τυχόν πλημμελειών σε περίπτωση παράλειψης της Επιτροπής να προβεί στην συγκεκριμένη κρίση (πρβλ. ΣτΕ 867/2010, ΣτΕ 1265/2009 κ.α.). [...]

9. Επειδή, ο αιτών ισχυρίζεται ότι η προσβαλλόμενη απόφαση είναι πλημμελώς αιτιολογημένη, διότι δεν εξετάστηκαν οι λόγοι που θα επέτρεπαν την παροχή σε αυτόν άδειας διαμονής για ανθρωπιστικούς λόγους, ώστε να παραπεμφθεί η υπόθεση στον αρμόδιο Υπουργό. Όμως, σύμφωνα με όσα έγιναν δεκτά στην 5η σκέψη, ο αιτών όφειλε να επικαλεστεί από ποιά στοιχεία του φακέλου προέκυπτε η συνδρομή στο πρόσωπό του τέτοιων λόγων, χωρίς να αρκεί η επαναφορά των ισχυρισμών του που τέθηκαν ενώπιον της Επιτροπής για την χορήγηση σε αυτόν Διεθνούς Προστασίας και επομένως, και αυτός ο λόγος της αίτησης πρέπει να απορριφθεί ως αβάσιμος.

Τετάρτη, 8 Ιανουαρίου 2020

YA Δ11/οικ.60207/2717/2019: Ημιαυτόνομη διαβίωση ασυνόδευτων ανηλίκων ηλικίας άνω των 16 ετών σε εποπτευόμενα διαμερίσματα



Με την παρούσα απόφαση της Υφυπουργού Εργασίας και Κοινωνικών Υποθέσεων καθορίζεται το ειδικότερο θεσμικό πλαίσιο για τη λειτουργία εποπτευόμενων διαμερισμάτων στέγασης ασυνόδευτων ανηλίκων ηλικίας άνω των 16 ετών.

Διαβάστε το πλήρες κείμενο

Η Προστατευτική Φύλαξη Ανηλίκων ως κράτηση: Διάλογος με την πρόσφατη νομολογία του ΕΔΔΑ



* Εισήγηση στην ημερίδα που διοργάνωσε η Κινητή Μονάδα Παιδικής Προστασίας Έβρου της «ΑΡΣΙΣ-Κοινωνική Οργάνωση Υποστήριξης Νέων» την Τρίτη 17/12/2019 στο Πολιτιστικό Πολύκεντρο Ορεστιάδας με θέμα «Νεοεισερχόμενοι ασυνόδευτοι ανήλικοι: Προστατευτική φύλαξη και ένταξη σε δομές φιλοξενίας»


Ι. Η Προστατευτική Φύλαξη (ΠΦ)

Σύμφωνα με το άρθρο 118 ΠΔ 141/1991 περί προστατευτικής φύλαξης προσώπων «1. Σε προστατευτική φύλαξη τίθενται πρόσωπα τα οποία, λόγω ηλικίας ή ψυχικής ή πνευματικής κατάστασης στην οποία βρίσκονται, είναι επικίνδυνα στη δημόσια τάξη ή εκθέτουν τον εαυτόν τους σε κίνδυνο. 2. Σε προστατευτική φύλαξη τίθενται, μέχρι την παράδοσή τους στους οικείους τους, ιδίως: α. Ανήλικοι, που εκούσια ή ακούσια, έχουν εξαφανιστεί. β. Ψυχοπαθείς. γ. Μεθυσμένοι. 3. Η προστατευτική φύλαξη δεν θεωρείται σύλληψη υπαγόμενη στις διατάξεις του κώδικα Ποινικής Δικονομίας. 4. Τα πρόσωπα που τίθενται σε προστατευτική φύλαξη δεν κλείνονται στο κρατητήριο, εκτός αν δεν μπορεί να αποτραπούν με άλλο τρόπο οι κίνδυνοι που προκαλούν στον εαυτό τους ή τους άλλους. 5. Για τη θέση προσώπου σε προστατευτική φύλαξη συντάσσεται έκθεση που υποβάλλεται στον Εισαγγελέα πλημμελειοδικών και γίνεται σχετική εγγραφή στο βιβλίο. Αδικημάτων και Συμβάντων. Στην έκθεση αναγράφονται εκτός των άλλων ο λόγος της προστατευτικής φύλαξης και ο χρόνος έναρξης και λήξης αυτής.»

Και μόνο από την απλή ανάγνωση του παραπάνω άρθρου είναι πρόδηλη η διαπίστωση ότι ο νομοθέτης είχε τελείως άλλα πράγματα στο μυαλό του όταν θέσπιζε την ΠΦ. Το μακρινό 1991 δεν υπήρχαν ασυνόδευτοι αλλοδαποί ανήλικοι που να είχαν κάνει μόνοι τους το μεγάλο ταξίδι από τις χώρες προέλευσης τους. Υπήρχαν όμως παιδάκια που σε καταστάσεις κοσμοσυρροής μπορεί να έχαναν τους γονείς τους. Υπήρχαν επίσης έφηβοι που τσακώνονταν με τους γονείς τους και έφευγαν για λίγο από το σπίτι τους και τους αναζητούσαν οι αστυνομικές αρχές. Αυτούς φαίνεται να είχε στο νου τους ο νομοθέτης. Κάτι τελείως βραχυχρόνιο, ένα μέτρο που δεν προβλέπει καν ότι ο υπό προστατευτική φύλαξη τελών πρέπει να εγκλείεται στο κρατητήριο, κάτι  που δεν θα προϋπέθετε καν μεταφορά από μία αστυνομική υπηρεσία σε άλλη, παρόμοιας χρονικής τάξεως με τον χρόνο που απαιτείται για το ξεμέθυσμα ενός μεθυσμένου. Από αυτή την άποψη και οι εν δυνάμει κίνδυνοι για την παραβίαση δικαιωμάτων όσων τίθενται υπό προστατευτική φύλαξη φαίνονταν να μην είναι πολύ μεγάλης έκτασης και έντασης. Ωστόσο η θεωρία, μεμονωμένα μεν, αλλά εγκαίρως και με ιδιαιτέρως πειστικό τρόπο, ασχολήθηκε και επεσήμανε τους υπαρκτούς κινδύνους για την παραβίαση δικαιωμάτων. Ειδικότερα ο αναπληρωτής καθηγητής Νομικής ΔΠΘ Κ.Κοσμάτος, σε άρθρο του που είχε δημοσιευθεί στο νομικό περιοδικό «Υπεράσπιση» ήδη το 1993 υπό τον τίτλο «Σκέψεις σχετικά με την προστατευτική φύλαξη προσώπων κατά το αρθ.118 του ΠΔ 141/1991» (Υπεράσπιση/1993/σελ.1041-1045), υποστήριξε με ουσιώδη θεμελίωση ότι με την εν λόγω διάταξη θεσπίζεται προληπτικό διοικητικό και όχι ποινικό-κατασταλτικό μέτρο που αφορά περιορισμό της προσωπικής ελευθερίας και οπωσδήποτε συνιστά δεινό για αυτόν/ην που το υφίσταται, το οποίο πλήττει το έννομο αγαθό της προσωπικής ελευθερίας και μάλιστα στον πυρήνα του. Υποστήριξε επίσης όχι μόνο την αντισυνταγματικότητα της διάταξης, λόγω αντίθεσης της με το άρθ.5 παρ.4 του Συντάγματος, αλλά και -σχεδόν προφητικά- την ασυμβατότητα της με το άρθρο 5 της ΕΣΔΑ, 25 ολόκληρα χρόνια πριν την έκδοση των σχετικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ που θα επισκοπηθούν στην παρούσα εισήγηση. Τούτο επειδή ο τεθείς υπό προστατευτική φύλαξη αφενός δεν μπορεί να ασκήσει το δικαίωμα ακροάσεως πριν του επιβληθεί το μέτρο, αφετέρου στερείται ενδίκου βοηθήματος για να αμφισβητήσει το δυσμενές διοικητικό μέτρο που εκτελείται εναντίον του. 


ΙΙ. Η ΠΦ ειδικότερα για ασυνόδευτους αλλοδαπούς ανηλίκους (ΑΑΑ)

Ειδικότερα όσον αφορά την επιβολή της ΠΦ σε ΑΑΑ παρατηρούμε τα εξής:

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στατιστικά του Εθνικού Κέντρου Κοινωνικής Αλληλεγγύης (ΕΚΚΑ) στις 30/11/2019 σε ΠΦ βρίσκονταν 257 ανήλικοι σε όλη την Ελλάδα, σε κρατητήρια σε αστυνομικά τμήματα, σε Τμήματα Διαχείρισης Μετανάστευσης (ΤΔΜ), Τμήματα Συνοριακής Φύλαξης (ΤΣΦ) και Προαναχωρησιακά Κέντρα Κράτησης Αλλοδαπών (ΠΡΟΚΕΚΑ). Στην ευρύτερη περιοχή της Θεσσαλονίκης είχαμε 71 από αυτούς, στα κρατητήρια 2 διαφορετικών υπηρεσιών της ΕΛ.ΑΣ. Σε Κέντρα Υποδοχής και Ταυτοποίησης φυλάσσονται ανά την Ελλάδα, σε συνθήκες που αφενός δεν είναι ελεύθερης διαβίωσης, αφετέρου δεν θεωρούνται κατάλληλες για να ζουν ασυνόδευτοι ανήλικοι, 1.746 ΑΑA. Δηλαδή σύνολο διαβιούντων σε καθεστώς μη ελεύθερης διαβίωσης περίπου 2.000. Αν σκεφτούμε ότι τοποθετημένοι σε δομές μακροχρόνιας ή προσωρινής φιλοξενίας είναι 1.932 ΑΑΑ, αμέσως αντιλαμβανόμαστε ότι οι τοποθετημένοι σε κατάλληλες δομές είναι λιγότεροι από αυτούς που διαβιώνουν σε καθεστώς μεγαλύτερης ή μικρότερης στέρησης της ελευθερίας. Αν τώρα συνυπολογίσουμε και τους ευρισκόμενους είτε σε συνθήκες πλήρους αστεγίας, είτε σε συνθήκες άτυπης ή επισφαλούς στέγασης, που ανέρχονται σε 1.184, γίνεται σαφές ότι το ισχύον εν Ελλάδι σύστημα παιδικής προστασίας καλύπτει όχι περισσότερο από το 40% των ΑΑΑ που ζουν σήμερα στην Ελλάδα.


ΙΙΙ. Το ΕΔΔΑ για την κράτηση αλλοδαπών ασυνόδευτων ανηλίκων γενικότερα

Οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ κατά της Ελλάδας αναφορικά με τους ασυνόδευτους ανηλίκους ασχολούνται κυρίως με τρία άρθρα της ΕΣΔΑ. Το άρθρο 3, το άρθρο 5 και το άρθρο 13. Εν συντομία θα πούμε ότι το αρθ.3 απαγορεύει τα βασανιστήρια και την απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση, το αρθ.5 ορίζει ότι κανείς δεν πρέπει να κρατείται χωρίς τις νόμιμες διαδικασίες, χωρίς να πληροφορείται γιατί κρατείται, χωρίς άμεση παραπομπή σε αρμόδιο όργανο που θα αποφασίσει αν η κράτηση θα συνεχιστεί ή όχι, χωρίς δικαίωμα αποτελεσματικής προσφυγής ενώπιον δικαστικού οργάνου που θα αποφασίσει σε σύντομο χρονικό διάστημα επί της υπόθεσης. Το δε άρθρο 13 θεσπίζει το δικαίωμα σε πραγματική και αποτελεσματική προσφυγή εντός της εσωτερικής έννομης τάξης για όποιον ισχυρίζεται ότι παραβιάστηκαν δικαιώματα του που προστατεύονται από την ΕΣΔΑ.

Η απόφαση Rahimi κατά Ελλάδος του 2011 (αριθμός προσφυγής 8687/2008) έκρινε ότι υπήρξε παραβίαση του άρθρου 5, αλλά και του άρθρου 3 της ΕΣΔΑ. Ειδικότερα το αρθ.3 παραβιάσθηκε επειδή κατά την κρίση του Δικαστηρίου (σκ.95) τόσο οι συνθήκες κράτησης στο Κέντρο της Παγανής στη Λέσβο, όσο και οι παραλείψεις των αρχών να αναλάβουν τη φροντίδα του ΑΑΑ μετά την απελευθέρωση του ισοδυναμούν με εξευτελιστική μεταχείριση. Το αρθ.5 παραβιάστηκε τόσο επειδή η κράτηση δεν ήταν νόμιμη, διότι επεβλήθη χωρίς προηγουμένως να εξετασθεί ποιο ήταν το βέλτιστο συμφέρον του ανηλίκου και χωρίς προηγουμένως να εξετασθεί εξατομικευμένα αν υπήρχαν άλλα πλην της κράτησης, λιγότερο επαχθή για τον ανήλικο μέτρα που να μπορούν να υπηρετήσουν τον ίδιο σκοπό (σκ.109), όσο και διότι δεν είχε στη διάθεση του μία αποτελεσματική προσφυγή που να μπορούσε πραγματικά να ασκήσει ενώπιον δικαστηρίου αμφισβητώντας τη νομιμότητα της κράτησης του (σκ.120-121).

Στην απόφαση Mohamad κατά Ελλάδας του 2014 κρίθηκε ότι παραβιάστηκε το αρθ.3 της ΕΣΔΑ επειδή οι συνθήκες κράτησης του ΑΑΑ στο συνοριακό φυλάκιο του Σουφλίου για διάστημα 6 μηνών ήταν απάνθρωπες και εξευτελιστικές (σκ.62), αλλά επίσης παραβιάστηκε και το άρθρο 13 της ΕΣΔΑ, διότι ο κρατούμενος δεν είχε στη διάθεση του ένα αποτελεσματικό ένδικο βοήθημα για να αμυνθεί ενάντια σε αυτές τις απάνθρωπες και εξευτελιστικές συνθήκες (σκ.76). Περαιτέρω το ΕΔΔΑ έκρινε ότι παραβιάστηκε το αρθ.5 της ΕΣΔΑ επειδή οι αρχές, ενώ είχαν από την εθνική νομοθεσία την υποχρέωση να τον τοποθετήσουν ως ΑΑΑ σε κατάλληλη δομή φιλοξενίας, όχι μόνο δεν το έπραξαν, αλλά περίμεναν να ενηλικιωθεί, ώστε να συνεχίσουν την κράτηση για άλλους 2 μήνες, μέχρι να αφεθεί ελεύθερος με απόφαση του Διοικητικού Πρωτοδικείου Αλεξανδρούπολης (σκ.84-86).

Και άλλες βεβαίως ευρωπαϊκές χώρες έχουν καταδικαστεί από το ΕΔΔΑ. Ενδεικτικά αναφέρουμε την απόφαση Mayeka και Mitunga κατά Βελγίου, όπου το 2006 το Βέλγιο καταδικάστηκε για παραβίαση των αρθ.3 και 5 ΕΣΔΑ, καθώς είχε θέσει παρανόμως υπό κράτηση προς απέλαση για διάστημα 2 μηνών, σε συνθήκες απάνθρωπες και εξευτελιστικές, μια πεντάχρονη κογκολέζα, που ταξίδευε μόνη της για να επανενωθεί με τη μητέρα της, αναγνωρισμένη πρόσφυγα στον Καναδά.


IV. Eιδικότερα οι αποφάσεις του ΕΔΔΑ για την ΠΦ (κανονική διαδικασία και διαδικασία προσωρινών μέτρων)

Πρόσφατα, εντός του 2019, το ΕΔΔΑ εξέδωσε δύο εξαιρετικά σημαντικές αποφάσεις επί προσφυγών κατά της Ελλάδας:

-την απόφαση επί της υποθέσεως Η.Α. κλπ κατά Ελλάδας που εξεδόθη στις 28/2/19 επί της προσφυγής υπ’αριθμόν 19951/16 και
- την απόφαση επί της υποθέσεως SΗ.D. κλπ κατά Ελλάδας, Αυστρίας, Κροατίας, Ουγγαρίας, Βόρειας Μακεδονίας, Σερβίας και Σλοβενίας που εξεδόθη στις 13/6/19 επί της προσφυγής υπ’αριθμόν 14165/16.

Θα παρουσιάσουμε εν συντομία τι απεφάνθη το Δικαστήριο στις περιπτώσεις αυτές.

Στην Η.Α. κλπ κατά Ελλάδος εννέα ασυνόδευτοι ανήλικοι, οι έξι από τη Συρία, οι δύο από το Ιρακ και ένας από το Μαρόκο, που είχαν κρατηθεί υπό ΠΦ σε διάφορες αστυνομικές υπηρεσίες του Νομού Κιλκίς, προσέφυγαν στο ΕΔΔΑ θεωρώντας ότι η θέση τους και η παραμονή τους υπό προστατευτική φύλαξη για χρονικά διαστήματα από 25 έως 35 ημέρες κατά περίπτωση, συνιστούσε κράτηση και μάλιστα υπό συνθήκες απάνθρωπες και εξευτελιστικές, χωρίς μάλιστα να διαθέτουν ένδικο βοήθημα που να τους παρέχει η εσωτερική έννομη τάξη για να αμφισβητήσουν τη νομιμότητα της κράτησης τους. Περαιτέρω υποστήριζαν ότι και στο χώρο ασφαλούς φύλαξης ανηλίκων (safe zone) εντός του ανοιχτού κέντρου φιλοξενίας των Διαβατών Θεσσαλονίκης, όπου τοποθετήθηκαν με διατάξεις της Εισαγγελέως Πρωτοδικών Κιλκίς μετά τη λήξη της ΠΦ τους, οι συνθήκες διαβίωσης ήταν απάνθρωπες και εξευτελιστικές. Το ΕΔΔΑ έκρινε ότι οι συνθήκες κράτησης στα διάφορα αστυνομικά τμήματα, σε αντίθεση με αυτές στο χώρο ασφαλούς φύλαξης ανηλίκων (safe zone) εντός του ανοιχτού κέντρου φιλοξενίας των Διαβατών Θεσσαλονίκης, ήταν απάνθρωπες και εξευτελιστικές (σκ.176), συνεπώς παραβιάστηκε το άρθρο 3 ΕΣΔΑ. Περαιτέρω έκρινε ότι παραβιάστηκε το αρθ.13 ΕΣΔΑ, διότι δεν είχαν στη διάθεση τους καμία πραγματική και αποτελεσματική προσφυγή για να ασκήσουν κατά των συνθηκών αυτών (σκ.183, σε εσφαλμένη μετάφραση στην ελληνική γλώσσα όπως καταχωρήθηκε στην ιστοσελίδα του ΝΣΚ, η οποία αλλάζει τελείως το νόημα από το ορθό «…το Δικαστήριο δεν μπορεί παρά να διαπιστώσει ότι έλαβε χώρα παραβίαση του άρθρου 13 της Συμβάσεως σε συνδυασμό με το άρθρο 3, ως προς το σημείο αυτό.», στη γαλλική γλώσσα του πρωτοτύπου της απόφασης «la Cour ne peut que constater qu’il y a eu violation de l’article 13 de la Convention combiné avec l’article 3 sur ce point.», στο όλως εσφαλμένο και ακριβώς αντίθετο «…το Δικαστήριο δεν μπορεί να διαπιστώσει ότι έλαβε χώρα παραβίαση του άρθρου 13 της Συμβάσεως σε συνδυασμό με το άρθρο 3, ως προς το σημείο αυτό.»).

Ως προς το άρθρο 5 κρίθηκε ότι η στέρηση της ελευθερίας των προσφευγόντων υπό το καθεστώς της θέσης τους σε ΠΦ κατά τις διατάξεις του άρθ. 118 ΠΔ 141/1991 συνιστά στέρηση της ελευθερίας κατά την έννοια του άρθ. 5 παρ.1 εδ στ’ της ΕΣΔΑ (σκ.200 και 208). Μάλιστα στη σκέψη 202 το Δικαστήριο επισημαίνει ότι το άρθ. 118 ΠΔ 141/1991, ενώ δεν είχε συνταχθεί για ΑΑΑ, εφαρμόστηκε στην πρακτική από τις ελληνικές αρχές για να τοποθετήσουν υπό κράτηση  τους ΑΑΑ σε κέντρα κράτησης ή αστυνομικά τμήματα μέχρι να βρεθεί θέση σε κατάλληλες δομές φιλοξενίας και μολονότι δεν προβλέπει κανένα χρονικό περιορισμό, ενώ ως γνωστόν οι συνθήκες κράτησης σε αστυνομικά τμήματα είναι ασυμβίβαστες με τις κρατήσεις για μεγάλα χρονικά διαστήματα.

Στην απόφαση SΗ.D. κλπ κατά Ελλάδας κ.ά. κρατών ομοίως κρίθηκε ότι η τοποθέτηση των τριών εκ των πέντε προσφευγόντων ανηλίκων ασυνόδευτων αφγανών σε διάφορα αστυνομικά τμήματα ανά την Ελλάδα υπό ΠΦ είναι στέρηση της ελευθερίας  και ότι η Ελλάδα δεν απάντησε με πειστικό τρόπο στο ερώτημα γιατί τους τοποθέτησε σε τμήματα υπό κράτηση και όχι σε άλλους χώρους προσωρινής φιλοξενίας (σκ.69), συνεπώς η κράτηση τους δεν ήταν νόμιμη και παραβιάστηκε το αρθ. 5 παρ.1 της ΕΣΔΑ. Κρίθηκε επίσης (σκ.51) ότι οι συνθήκες κράτησης των προσφευγόντων σε αστυνομικά τμήματα συνιστούν απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση κατά την έννοια του άρθ.3 της ΕΣΔΑ. Τέλος κρίθηκε ότι οι συνθήκες διαβίωσης στον άτυπο καταυλισμό της Ειδομένης συνιστούσαν ομοίως απάνθρωπη και εξευτελιστική μεταχείριση (σκ.62).

Υπάρχουν όμως και αποφάσεις που εκδόθηκαν από το ΕΔΔΑ κατά της Ελλάδας με την διαδικασία των προσωρινών μέτρων του αρθ.39 του Κανονισμού του ΕΔΔΑ, όπου την προσωρινή απόφαση εκδίδει την ίδια ή την αμέσως επόμενη μέρα από την αποστολή της αίτησης ένας δικαστής υπηρεσίας του ΕΔΔΑ. Όσον αφορά αυτές θα ξεχωρίζαμε, στα ασφυκτικά χρονικά όρια της εισήγησης μας, τις αποφάσεις που εξεδόθησαν στις 10 και τις 18/10/2019 αναφορικά με ΑΑΑ υπό ΠΦ στο ΑΤ Κολωνού και στο ΠΡΟΚΕΚΑ  Αμυγδαλέζας και διέτασσαν την άμεση μεταφορά τους σε δομές φιλοξενίας, την απόφαση που εξεδόθη στις 21/3/2019 και διέτασσε την άμεση μεταφορά σε κατάλληλες για την ηλικία τους δομές φιλοξενίας δύο ασυνόδευτων κοριτσιών που είχαν τεθεί υπό ΠΦ στα κρατητήρια της Γενικής Αστυνομικής Διεύθυνσης Αλλοδαπών Αττικής (Πέτρου Ράλλη), καθώς και την από 24/7/2018 απόφαση προσωρινών μέτρων στην υπόθεση A.J. κατά Ελλάδας με την οποία απετράπη, κυριολεκτικά την τελευταία στιγμή, η επιστροφή τεσσάρων ΑΑΑ που ήδη είχαν λάβει πολιτικό άσυλο στην Ελλάδα στη χώρα καταγωγής τους, στα κατεχόμενα από το Ισραήλ εδάφη της Δυτικής Όχθης. Τα τέσσερα αδερφάκια είχε κριθεί με εισαγγελική απόφαση ότι πρέπει να επανενωθούν με τη μητέρα τους, που ήταν υπήκοος τρίτης χώρας χωρίς χαρτιά στο Ισραήλ, και ότι αυτό συνάδει προς το βέλτιστο συμφέρον τους! Η υπόθεση εκκρεμεί ενώπιον του ΕΔΔΑ και τα διαταχθέντα προσωρινά μέτρα έχουν διατηρηθεί.


V. Τι κάνουμε και τι μπορούμε να κάνουμε για το ζήτημα της ΠΦ

Ως προς την εμπειρία μας από τη συνεργασία της ΑΡΣΙΣ με την Εισαγγελία Ανηλίκων Θεσσαλονίκης τα τελευταία 4 χρόνια που οι ΑΑΑ εξυπηρετούμενοι μας έχουν πληθύνει, αυτή αποτιμάται ως θετική. Είμαστε σε άμεση και συνεχή επαφή μαζί της, τηλεφωνική, μέσω mail και δια ζώσης, όπως και με το ΕΚΚΑ, για την προτεραιοποίηση των πλέον ευάλωτων περιπτώσεων ΑΑΑ που τελούν σε προστατευτική, ώστε να τοποθετηθούν σε δομές φιλοξενίας, έστω και προσωρινής. Ας μην ξεχνούμε άλλωστε ότι  στα Διαβατά και στα Λαγκαδίκια Θεσσαλονίκης άνοιξαν τα πρώτα δύο safe zones-ασφαλείς για ανηλίκους ζώνες σε ανοιχτά κέντρα φιλοξενίας προσφύγων. Υπάρχουν όμως σίγουρα ακόμη πολλά να γίνουν. Τίποτα από αυτά δεν θα είναι αρκετό αν δεν καταργηθεί η ΠΦ, διότι οι καταδίκες στο ΕΔΔΑ είναι κάτι παραπάνω από σίγουρες.

Θα κλείσω τη σημερινή εισήγηση μου με τα λόγια του προέδρου του ΝΣΚ σε χαιρετισμό του σε πρόσφατη εκδήλωση που έλαβε χώρα στην Αθήνα πριν από 20 ημέρες.

“Εκτιμώ ότι ως χώρα πλέον πρέπει να καταστρώσουμε ένα πρόγραμμα δράσης και να βάλουμε ένα στόχο, έστω μαξιμαλιστικό: Καμιά χαμένη δίκη στο Στρασβούργο. Πως θα γίνει αυτό; Υπάρχουν βήματα που είναι καιρός η πατρίδα μας να κάνει, βήματα απλά που όμως θα φέρουν σημαντικές αλλαγές. Σήμερα σε βάρος της Ελλάδας στο ΕΔΔΑ εκκρεμούν 716 υποθέσεις! Σχεδόν οι μισές από αυτές έχουν επαναλαμβανόμενο χαρακτήρα και αφορούν στις συνθήκες κράτησης στις φυλακές και στην έλλειψη συναφούς αποτελεσματικής προσφυγής (άρθρα 3 και 13 ΕΣΔΑ). Πρώτο, καίριο βήμα είναι ο «επαναπατρισμός» όλων των υποθέσεων που εκκρεμούν. Με ποιο τρόπο θα γίνει; Με την άμεση θέσπιση ενός ένδικου βοηθήματος με τα χαρακτηριστικά που επιτάσσει το άρθρο 13 της ΕΣΔΑ, που θα επιλύει με φιλικό διακανονισμό σε εθνικό επίπεδο, διαφορές που προκαλούνται από παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Κάτι τέτοιο θα μείωνε αυτόματα τον αριθμό των καταδικαστικών για την Ελλάδα αποφάσεων, αλλά και το ύψος των ποσών που καταβάλλει η Ελλάδα ως δίκαιη ικανοποίηση. Επίσης θα μείωνε δραστικά και τον αριθμό των εκκρεμών προσφυγών ενώπιον του ΕΔΔΑ. …. Να υπάρξει πλήρης συμμόρφωση, αλλά και εναρμόνιση της δράσης των νομοθετικών, διοικητικών και δικαστικών οργάνων του Κράτους με τα όσα προβλέπονται στη ΕΣΔΑ και στη νομολογία του ΕΔΔΑ.”

Θα προσυπέγραφα πλήρως τις παραπάνω σκέψεις. Όχι μόνον επειδή η πλήρης και άμεση εκτέλεση των αποφάσεων του ΕΔΔΑ είναι διεθνής συμβατική υποχρέωση της Ελλάδας, που απορρέει από την ίδια την ΕΣΔΑ και το άρθρο 46 παρ.1 αυτής. Αλλά και επειδή δεν νοείται η Ελλάδα να αναμένει φαταλιστικά, σαν να πρόκειται για μια αναπόφευκτη κακή μοίρα, για ένα κακό ριζικό, τις επόμενες ορθές και απολύτως αιτιολογημένες καταδίκες από το ΕΔΔΑ για θέματα που έπρεπε να έχουν λυθεί από καιρό. Το ζήτημα της προστατευτικής φύλαξης-κράτησης ασυνόδευτων ανηλίκων είναι ένα από αυτά. 

Μπορεί να φαίνεται δύσκολος δρόμος, όμως άλλος δρόμος δεν φαίνεται να υπάρχει στον ορίζοντα.


Θωμάς Χαραλαμπίδης, Δικηγόρος-ΜΔΕ Φιλοσοφίας και Μεθοδολογίας του Δικαίου, Δικηγόρος Παιδικής Προστασίας της «ΑΡΣΙΣ» Θεσσαλονίκης

* Τα κείμενα τρίτων προσώπων που φιλοξενούνται στη στήλη «Απόψεις» του Immigration.gr δημοσιεύονται αυτούσια και απηχούν τις προσωπικές απόψεις των συγγραφέων και όχι του ιστολογίου ή του διαχειριστή του.

Πληροφορίες

Η φωτογραφία μου
Δικηγόρος Παρ' Αρείω Πάγω με ειδίκευση σε ζητήματα ασύλου και μετανάστευσης. Αποφοίτησε από τη Νομική Σχολή του Δ.Π.Θ. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Ποινικό και το Δημόσιο Δίκαιο. Είναι Υποψήφιος Διδάκτωρ της Νομικής Σχολής του ΕΚΠΑ. Έχει συγγράψει πλήθος μελετών στο τομέα του δικαίου καταστάσεως αλλοδαπών και το εν γένει μεταναστευτικό δίκαιο

CONTACT US

Όνομα

Ηλεκτρονικό ταχυδρομείο *

Μήνυμα *